Umiejętność krytycznego myślenia daje się sprowadzić w ogromnej mierze do umiejętności zadawania krytycznych pytań (i gotowości do ich stawiania). Postawa krytyczna polega na akceptowaniu tylko tego, co zostało uzasadniane – stawianie pytań, nieprzyjmowanie żadnych przekonań na kredyt jest jej fundamentem. Wymaga odwagi pokazania, że się czegoś nie wie, nie rozumie… co wcale nie przychodzi nam łatwo. Wiąże się także z narażaniem innym – proste, fundamentalne pytania bardzo często bywają niewygodne dla pytanego, odbierane są jako atak, próba zakłopotania.

Główną ramę dla tej części stanowi książka Asking the Right Questions – świetne wprowadzenie do krytycznego myślenia, niestety, dostępne jedynie po angielsku. Treść stanowi tłumaczenie myśli zawartych w tej książce, uzupełnione o wiele przykładów, komentarzy i odwołań własnych.

 

Jaka jest teza?

Ja­kie prze­słanki wspie­rają tezę?

Czy ja­kieś słowa są wieloznaczne?

Jakie są założenia dotyczące wartości?

Ja­kie są za­ło­że­nia do­ty­czące faktów?

Czy ro­zu­mo­wa­nie za­wiera ja­kiś błąd?

Jak silne są przed­sta­wione dowody?

Czy można wska­zać al­ter­na­tywne rozwiązanie?

Czy po­dane dane sta­ty­styczne są wiarygodne?

Ja­kie ważne in­for­ma­cje zo­stały pominięte?

Czy można wy­cią­gnąć inne wnioski?